فصل پنجم : در مراعات حقوق مؤمنان برادران مؤمن را بر آدمى حقوق بسيارى هست . شرط آن است كه مؤمن در مقام ملاطفت و مهربانى با مؤمنان باشد . با پيران ايشان طريقهء حرمت و عزّت مسلوك دارد و از سبق و تقدّم ايشان در اسلام غافل نباشد و بر ضعف و ناتوانى ايشان ترحّم نمايد ؛ و از جوانان ايشان شفقت و عطوفت و مهربانى دريغ ندارد و با اطفال ايشان در مقام تربيت و تعليم و تأديب باشد ؛ و با زنان ايشان در مقام ستر و صيانت و در حفظ عرض و ناموس ايشان بكوشد ، و ايشان ضعيف‌عقل و ضعيف‌دلند ، بر نادانى ايشان ببخشايد و آنچه از اقربا توقّع دارد از ايشان توقّع نكند ؛ و با فقيران و درويشان و ارباب مسكنت طريقهء انفاق و اعطا مسلوك دارد ؛ و با يتيمان شفقت و مهربانى منظور دارد و دل ايشان به‌دست آرد و اطفال خود را مانند ايشان در خيال درآورد و آنچه به ايشان پسندد ، به بيگانگان نيز آن پسندد ؛ و هركه به او استشاره نمايد ، شرط مناصحت به‌جا آورد و آنچه مصلحت داند او را دلالت كند و در مطلب او فكر و انديشه تمام نمايد و اگر كسى را در معرفت صلاح امر او داناتر داند ، به او دلالت كند و در ارشاد و تعليم و راهنمايى مؤمنان تقصير ننمايد ؛ و در دفع شرور و آفات از ايشان به قدر امكان سعى نمايد . و از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام منقول است كه فرموده : « المسلم اخو المسلم هو عينه و مرآته و دليل لا يخدعه و لا يخونه و لا يظلمه و لا يكذبه و لا يغتابه . » « 1 » يعنى : مسلم برادر [ 112 آ ] مسلم و عين اوست - يعنى ، چشم اوست . يعنى ، چنان كه چشم اطراف و جوانب شخص را مىبيند و او را از آفتها و خطرها حذر مىفرمايد و راهنمايى او مىكند و باعث معرفت و اطّلاع او بر اشياء مىشود ، مسلم نيز بايد كه با مسلم چنين باشد - و آيينهء اوست - يعنى ، همچنانكه آدمى چون در آيينه نظر مىكند بر نيك و بد صورت خود مطّلع مىشود ، بايد مسلم نيز مسلم را از نيك و بدسيرت و اخلاق و اعمال او خبردار مىساخته باشد كه چون بر نيكوييهاى خود مطّلع شود ، مسرور مىشود و او را در آن رغبت زياده مىشود و در ازدياد آن مىكوشد . و چون بر عيبهاى خود اطّلاع يابد ، رفع آن از خود مىكند و محتمل است كه

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 166 .